اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم راندمان چیلر هوا خنک فقط به کمپرسور و برند دستگاه مربوط نیست. در عمل دمای هوای محیط یکی از چیزهایی است که خیلی سریع خودش را روی فشار کندانس و مصرف برق نشان می دهد. برای همین ممکن است یک چیلر در یک شهر عملکرد قابل قبولی داشته باشد ولی همان دستگاه در یک شهر گرم در تابستان افت ظرفیت و افزایش مصرف برق نشان بدهد.
در بررسی راندمان چیلر هوا خنک باید دستگاه را در شرایط واقعی کار بررسی کرد. دمای محیط چیست؟ کویل کندانسور چقدر تمیز است؟ فن ها درست کار می کنند؟ آب رفت و برگشت چه دمایی دارد؟ دستگاه با چه درصد باری کار می کند؟ فشارهای سیکل تبرید منطقی هستند یا نه؟
اینها از خود عدد COP مهم تر هستند. چون اگر شرایط اندازه گیری مشخص نباشد یک عدد راندمان به تنهایی خیلی به درد تصمیم مهندسی نمی خورد.
برای شناخت جایگاه این تجهیزات در سیستم سرمایش صنعتی می توانید دسته بندی چیلر تراکمی را ببینید. در این بخش مدل ها و کاربردهای مختلف چیلر معرفی شده اند و برای شروع انتخاب سیستم سرمایش مناسب پروژه مرجع بهتری است.
راندمان چیلر هوا خنک دقیقا به چه چیزی وابسته است؟
در چیلر هوا خنک گرمای مبرد در کندانسور به هوای محیط منتقل می شود. بنابراین هر چه هوای ورودی به کندانسور گرم تر باشد دفع حرارت سخت تر می شود.
این موضوع در تابستان ایران خیلی خودش را نشان می دهد.
فرض کنید دمای هوای اطراف دستگاه در یک ساعت خاص بالا رفته است. کندانسور باید همان مقدار گرما را در شرایط سخت تری دفع کند. در نتیجه فشار کندانس بالا می رود و کمپرسور معمولا انرژی بیشتری مصرف می کند.
حالا اگر همزمان کویل کندانسور خاک گرفته باشد یا فاصله دستگاه با دیوار کم باشد مشکل بیشتر می شود.
پس برای بررسی راندمان نباید فقط به آمپر کمپرسور نگاه کنیم. باید کل شرایط کار دستگاه بررسی شود.
چک لیست اول؛ دمای هوای محیط
اولین عددی که باید ثبت شود دمای هوای ورودی به کندانسور است.
این عدد را بهتر است در چند زمان مختلف ثبت کنید. مثلا صبح که هوا خنک تر است و ظهر که شرایط سخت تر می شود.
اگر چیلر در پشت بام نصب شده باشد شرایط تابش مستقیم خورشید هم می تواند روی دمای هوای اطراف دستگاه اثر بگذارد. البته مقدار این اثر برای هر پروژه یکسان نیست و نباید بدون اندازه گیری عدد مشخصی برای آن اعلام کرد.
در گزارش سرویس بهتر است حداقل این موارد نوشته شود:
دمای هوای ورودی
دمای هوای خروجی از کندانسور
دمای آب ورودی اواپراتور
دمای آب خروجی
فشار مکش
فشار دهش
آمپر کمپرسور
وضعیت فن ها
با همین اطلاعات اولیه خیلی از ایرادها مشخص می شود.
چک لیست دوم؛ وضعیت کندانسور
کندانسور هوا خنک در ظاهر قطعه ساده ای است ولی در راندمان دستگاه نقش خیلی مهمی دارد.
اگر بین فین های کویل خاک و گرد و غبار جمع شود عبور هوا سخت تر می شود. در بعضی پروژه های صنعتی حتی پرز و ذرات محیط هم روی کویل می نشینند.
اینجا یک اشتباه رایج وجود دارد. بعضی افراد برای افزایش راندمان فقط سراغ تنظیم مبرد یا تعویض قطعه می روند در حالی که اول باید خود کندانسور بررسی شود.
برای شناخت بهتر این بخش می توانید راهنمای انتخاب و طراحی کندانسور هوا خنک را هم مطالعه کنید.
در بازدید فنی باید به فین های خم شده هم توجه شود. وقتی سطح عبور هوا کم شود فن مجبور می شود برای رسیدن به شرایط مورد نظر بیشتر کار کند و در شرایط بدتر فشار کندانس بالا می رود.
چک لیست سوم؛ فن های کندانسور
فن کندانسور فقط یک وسیله برای جابه جایی هوا نیست. سرعت فن و مقدار هوایی که از روی کویل عبور می کند مستقیما با شرایط دفع حرارت ارتباط دارد.
صدای غیرعادی فن، لرزش، خرابی بلبرینگ، جهت اشتباه چرخش یا کنترل نامناسب دور فن می تواند عملکرد کل چیلر را خراب کند.
در بعضی دستگاه ها کنترل دور فن وجود دارد. در این حالت باید بررسی شود که فن متناسب با فشار کندانس کنترل می شود یا نه.
اگر فن همیشه با حداکثر دور کار کند لزوما به معنی راندمان بهتر نیست. ممکن است در بارهای پایین انرژی اضافه مصرف شود.
چک لیست چهارم؛ فشار و دمای مبرد
فشار بالا یا پایین به تنهایی دلیل خرابی نیست. باید فشار با دمای اشباع مبرد و شرایط کاری دستگاه مقایسه شود.
اینجا تجربه سرویس خیلی مهم است.
مثلا اگر فشار دهش بالا رفته باشد باید اول پرسید چرا. آیا هوای محیط گرم شده؟ آیا کویل کثیف است؟ آیا فن درست کار می کند؟ آیا شارژ مبرد مناسب است؟ آیا مسیر گردش هوا بسته شده؟
به همین دلیل تخلیه مبرد فقط بر اساس یک فشار بالا کار درستی نیست.
برای بررسی ساختار و عملکرد خود دستگاه می توانید چیلر تراکمی هوا خنک صنعتی را هم ببینید.
چک لیست پنجم؛ دمای آب ورودی و خروجی
یک چیلر ممکن است از نظر تبرید سالم باشد ولی در پروژه به دلیل بار غیرعادی یا تنظیم نادرست آب عملکرد خوبی نداشته باشد.
دمای آب ورودی و خروجی اواپراتور باید ثبت شود. اختلاف این دو دما در کنار دبی آب اطلاعات خوبی درباره بار واقعی دستگاه می دهد.
اگر دبی آب کم شده باشد شرایط انتقال حرارت و کنترل دستگاه تغییر می کند. بنابراین قبل از نتیجه گیری درباره راندمان باید پمپ و مدار آب هم بررسی شوند.
اقلیم گرم؛ جایی که چیلر بیشتر تحت فشار است
در شهرهای گرم ایران چیلر هوا خنک در بخش بزرگی از سال با دمای محیط بالا کار می کند.
اینجا انتخاب دستگاه فقط بر اساس ظرفیت اسمی کافی نیست. باید شرایط طراحی واقعی پروژه مشخص باشد.
مثلا ظرفیت چیلر در یک دمای مرجع با ظرفیت آن در دمای بالاتر یکی نیست.
این موضوع هنگام انتخاب برای پروژه های صنعتی اهمیت بیشتری پیدا می کند چون چیلر ممکن است ساعت های زیادی نزدیک بار کامل کار کند.
در چنین پروژه ای بهتر است علاوه بر ظرفیت اسمی دستگاه منحنی عملکرد در دماهای مختلف محیط هم بررسی شود.
برای مقایسه شرایط انتخاب می توانید راهنمای انتخاب چیلر هوا خنک بدون پرداخت هزینه اضافه را هم بخوانید.
یک نکته مهم درباره تمیزی کندانسور
تمیزکاری کندانسور را نباید فقط یک کار ظاهری دانست.
اگر کویل کثیف باشد فشار کندانس می تواند بالا برود و کمپرسور برای دفع همان مقدار حرارت انرژی بیشتری مصرف کند.
البته روش شستشو هم باید متناسب با نوع کویل و شرایط آن انتخاب شود. فشار آب بیش از حد می تواند فین ها را خم کند و وضعیت را بدتر کند.
در سرویس دوره ای بهتر است وضعیت کویل قبل و بعد از شستشو ثبت شود. تمیزی کندانسور چیلر به مرور مشخص می کند که افت راندمان دستگاه بیشتر از کدام قسمت ناشی می شود.
اقلیم معتدل هم بدون بررسی نیست
در شهرهای معتدل معمولا شرایط کاری چیلر راحت تر است اما این به معنی بی نیاز بودن از کنترل نیست.
گاهی دستگاه در بیشتر سال در بار جزئی کار می کند. در این حالت سیستم کنترل ظرفیت و عملکرد فن ها اهمیت زیادی پیدا می کند.
ممکن است یک چیلر از نظر ظرفیت اسمی مناسب باشد ولی در بارهای پایین مصرف برق مناسبی نداشته باشد.
بنابراین هنگام انتخاب یا ارزیابی چیلر فقط به ظرفیت در شرایط نامی نگاه نکنید. رفتار دستگاه در بارهای مختلف مهم است.
در نهایت برای پروژه هایی که به چیلر هوا خنک صنعتی نیاز دارند باید شرایط واقعی محیط و بار پروژه در کنار مشخصات فنی دستگاه دیده شود.
چیلر هوا خنک در اقلیم سرد چه وضعیتی دارد؟
در اقلیم سرد داستان کمی متفاوت است. دمای پایین محیط از یک طرف شرایط دفع حرارت کندانسور را بهتر می کند ولی از طرف دیگر در زمان راه اندازی یا کارکرد با بار کم می تواند شرایط کنترلی متفاوتی ایجاد کند.
برای همین نمی توان گفت هرچه هوا سردتر باشد چیلر همیشه بهتر کار می کند.
در بعضی پروژه ها چیلر در ماه های سرد سال با بار خیلی پایین کار می کند. در این وضعیت کنترل ظرفیت کمپرسور و فن کندانسور اهمیت زیادی پیدا می کند.
اگر سیستم کنترل درست تنظیم نشده باشد دستگاه ممکن است مرتب خاموش و روشن شود یا فشارهای سیکل در محدوده مناسب باقی نمانند.
پس اقلیم سرد هم چک لیست خودش را دارد.
رطوبت هوا چقدر مهم است؟
در مورد چیلر هوا خنک معمولا دمای خشک هوا تاثیر مستقیم تری بر عملکرد کندانسور دارد اما رطوبت و شرایط محیط هم نباید کاملا نادیده گرفته شود.
مهم تر از همه این است که شرایط واقعی محل نصب با شرایطی که در طراحی دستگاه فرض شده مقایسه شود.
برای مثال اگر دستگاه در محیط صنعتی و پر از گرد و خاک نصب شده باشد فقط اطلاعات آب و هواشناسی شهر برای تصمیم مهندسی کافی نیست.
شرایط واقعی محل نصب مهم تر است.
ارتفاع از سطح دریا را هم فراموش نکنید
این مورد در پروژه های ایران گاهی نادیده گرفته می شود.
چگالی هوا با ارتفاع تغییر می کند و این موضوع می تواند روی عملکرد فن و میزان هوای عبوری از کندانسور اثر بگذارد.
برای پروژه هایی که در ارتفاع قابل توجه اجرا می شوند بهتر است مشخصات واقعی دستگاه با شرایط محل پروژه تطبیق داده شود.
یعنی همان چیلری که در یک شهر عملکرد مناسبی دارد را نباید بدون بررسی به پروژه ای با ارتفاع و شرایط اقلیمی متفاوت منتقل کرد.
چطور بفهمیم افت راندمان از خود چیلر است؟
این سوال در تعمیرات خیلی مهم است.
فرض کنیم مصرف برق بالا رفته. اولین کار نباید تعویض کمپرسور یا اضافه کردن مبرد باشد.
اول باید شرایط کاری ثبت شود.
اگر دمای محیط بالا رفته باشد افزایش فشار کندانس ممکن است تا حدی طبیعی باشد.
اگر کویل کثیف باشد باید مشکل کندانسور حل شود.
اگر فن خراب باشد باید سیستم گردش هوا اصلاح شود.
اگر اختلاف دمای آب غیرعادی باشد باید مدار آب بررسی شود.
اگر فشارهای سیکل با شرایط محیط و بار دستگاه همخوانی نداشته باشند آن وقت بررسی مدار تبرید جدی تر می شود.
برای شناخت بهتر ارتباط راندمان و انتقال حرارت می توانید راهنمای انتخاب مبدل حرارتی هوا خنک را هم مطالعه کنید.
COP را تنها معیار قرار ندهید
COP شاخص مفیدی است اما یک عدد بدون شرایط اندازه گیری ارزش محدودی دارد.
وقتی کسی می گوید این چیلر COP بالاتری دارد باید پرسید در چه دمای محیطی؟ با چه دمای آب؟ در چه درصد باری؟ با چه شرایطی؟
اگر دو دستگاه در دو شرایط متفاوت مقایسه شوند نتیجه می تواند گمراه کننده باشد.
برای پروژه صنعتی بهتر است عملکرد دستگاه در چند نقطه کاری بررسی شود.
مثلا:
بار کامل
بار حدود 75 درصد
بار حدود 50 درصد
دمای محیط طراحی
دمای محیط بالاتر از شرایط معمول
این کار تصویر واقعی تری از مصرف انرژی دستگاه می دهد.
چیلر هوا خنک یا آب خنک؟
برای انتخاب بین این دو سیستم باید شرایط پروژه را دید.
چیلر هوا خنک به برج خنک کننده و مدار آب کندانسور نیاز ندارد. این موضوع می تواند در بعضی پروژه ها مزیت مهمی باشد.
از طرف دیگر دمای هوای محیط مستقیما روی کندانسور اثر دارد.
در چیلر آب خنک شرایط متفاوت است و کیفیت و دمای آب برج اهمیت پیدا می کند.
برای مقایسه دقیق تر این دو سیستم مقایسه چیلر هوا خنک و آب خنک را بخوانید.
این مقایسه مخصوصا برای پروژه هایی که هنوز سیستم سرمایش نهایی نشده بسیار مفید است.
چک لیست بررسی کندانسور قبل از خرید
قبل از خرید چیلر هوا خنک فقط ظرفیت را نگاه نکنید.
این موارد را از سازنده بخواهید:
ظرفیت واقعی در دمای طراحی پروژه
دمای هوای طراحی
مبرد مورد استفاده
تعداد کمپرسورها
نوع کمپرسور
روش کنترل ظرفیت
نوع و تعداد فن ها
سطح کندانسور
افت فشار مدار آب
محدوده کاری دستگاه
مصرف برق در شرایط مختلف
ابعاد و وزن
شرایط سرویس و دسترسی
اگر فروشنده فقط یک عدد ظرفیت اسمی ارائه کند برای تصمیم مهندسی کافی نیست.
در پروژه صنعتی باید بدانیم دستگاه در شرایط واقعی چه رفتاری دارد.
قیمت چیلر هوا خنک را چگونه بررسی کنیم؟
قیمت به تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب نیست.
دو دستگاه ممکن است ظرفیت مشابهی داشته باشند اما سطح کندانسور و تعداد کمپرسورها و سیستم کنترل آنها متفاوت باشد.
حتی محل نصب و شرایط آب و هوایی هم روی انتخاب تجهیزات اثر دارد.
برای همین قیمت یک دستگاه بدون مشخصات فنی مقایسه درستی ایجاد نمی کند.
برای بررسی همزمان مشخصات فنی و قیمت می توانید راهنمای خرید و قیمت چیلر هوا خنک را بررسی کنید.
در خرید صنعتی بهتر است قیمت را کنار هزینه برق و سرویس و طول عمر و امکان تامین قطعات ببینید.
دستگاه ارزان تر اگر در تابستان مدام تحت فشار کار کند ممکن است در چند سال هزینه بیشتری روی دست پروژه بگذارد.
چه زمانی باید ظرفیت چیلر را بزرگ تر انتخاب کرد؟
این هم یک اشتباه رایج است.
بزرگ تر بودن دستگاه لزوما به معنی راندمان بهتر نیست.
اگر چیلر بیش از حد بزرگ انتخاب شود ممکن است بخش زیادی از زمان در بار پایین کار کند. در این حالت نحوه کنترل ظرفیت و رفتار دستگاه در بار جزئی خیلی مهم می شود.
از طرف دیگر اگر دستگاه کوچک انتخاب شود در روزهای گرم ممکن است نتواند بار پروژه را تامین کند.
پس ظرفیت باید بر اساس بار واقعی و شرایط طراحی انتخاب شود نه صرفا بر اساس متراژ یا یک ضریب تجربی.
در پروژه های صنعتی بهتر است محاسبات بار سرمایشی و شرایط طراحی به صورت جداگانه بررسی شود.
وضعیت نصب چیلر روی راندمان اثر دارد
یک چیلر هوا خنک باید بتواند هوای کافی دریافت کند.
اگر دستگاه بیش از حد به دیوار نزدیک باشد یا خروجی هوای گرم فن ها دوباره به سمت ورودی برگردد مشکل ایجاد می شود.
این حالت را در کارگاه ها معمولا با اصطلاح برگشت هوای گرم می شناسند.
در این شرایط دستگاه عملا هوای گرم تری را دوباره وارد کندانسور می کند.
نتیجه هم معمولا بالا رفتن فشار کندانس و افزایش مصرف برق است.
بنابراین فاصله اطراف دستگاه بخشی از طراحی است و نباید بعد از نصب به آن فکر کرد.
چک لیست نهایی بازدید راندمان
برای یک بازدید واقعی من این ترتیب را پیشنهاد می کنم:
مرحله اول: دمای محیط را ثبت کنید.
مرحله دوم: وضعیت کویل و فین ها را ببینید.
مرحله سوم: فن ها و جهت جریان هوا را بررسی کنید.
مرحله چهارم: دمای آب رفت و برگشت را اندازه بگیرید.
مرحله پنجم: فشارهای مکش و دهش را ثبت کنید.
مرحله ششم: آمپر کمپرسورها را ثبت کنید.
مرحله هفتم: درصد بار واقعی دستگاه را مشخص کنید.
مرحله هشتم: وضعیت کنترل ظرفیت را بررسی کنید.
مرحله نهم: اطلاعات را با شرایط طراحی سازنده مقایسه کنید.
این ترتیب ساده است ولی جلوی خیلی از تشخیص های عجولانه را می گیرد.
برای خرید چیلر هوا خنک چه اطلاعاتی باید به سازنده بدهیم؟
اگر قرار است برای یک پروژه استعلام قیمت بگیرید بهتر است فقط نگویید «یک چیلر 300 تن می خواهم».
حداقل این اطلاعات را بدهید:
ظرفیت مورد نیاز، دمای آب رفت، دمای آب برگشت، دمای محیط طراحی، ارتفاع محل پروژه، نوع کاربرد، ساعات کاری، محدودیت برق، محل نصب و شرایط محیطی.
اگر پروژه صنعتی است نوع فرآیند هم باید مشخص شود.
در این حالت سازنده می تواند دستگاه را بر اساس شرایط واقعی انتخاب کند.
برای پروژه های صنعتی می توانید راهنمای انتخاب چیلر هوا خنک بدون پرداخت هزینه اضافه را هم در کنار اطلاعات پروژه بررسی کنید.
انتخاب سازنده چیلر هوا خنک
در پروژه های صنعتی فقط خرید دستگاه مهم نیست.
مستندات فنی و امکان سرویس و تامین قطعات و پاسخگویی سازنده بعد از تحویل هم اهمیت دارد.
از سازنده بخواهید دیتاشیت فنی و شرایط عملکرد دستگاه را ارائه کند.
اگر قرار است دستگاه برای اقلیم گرم انتخاب شود باید عملکرد آن در دمای طراحی پروژه مشخص باشد.
برای پروژه های حساس بهتر است اطلاعات مربوط به کمپرسور و کندانسور و فن ها و کنترل ظرفیت و تابلو برق هم در پیشنهاد فنی مشخص باشد.
در صورت نیاز به بررسی یک گزینه واقعی می توانید چیلر تراکمی هوا خنک صنعتی اکسرلند را هم ببینید و مشخصات آن را با شرایط پروژه مقایسه کنید.
راندمان چیلر هوا خنک را نمی شود فقط از روی یک عدد یا یک کاتالوگ قضاوت کرد.
دمای محیط، وضعیت کندانسور، گردش هوا، عملکرد فن، فشارهای سیکل، دمای آب، بار دستگاه و شرایط نصب همه در نتیجه نهایی اثر دارند.
در اقلیم گرم معمولا شرایط کندانسور سخت تر می شود و در اقلیم سرد هم کنترل دستگاه در بارهای پایین اهمیت پیدا می کند.
برای همین بهترین چک لیست آن است که دستگاه را در شرایط واقعی پروژه بررسی کنیم.
اگر هدف خرید است هم همین منطق باید رعایت شود. اول شرایط پروژه مشخص شود بعد ظرفیت و مدل انتخاب شود و بعد قیمت مقایسه شود.
برای بررسی مدل های مختلف نیز می توانید دسته بندی چیلر تراکمی هوا خنک را به عنوان صفحه مقصد اصلی این مقاله در نظر بگیرید.
